چمن سلطانیه

چمن طبیعی سلطانیه قسمتی ازفلات زنجان - ابهر را دربر گرفته واین فلات ازفاصله گرفتن دورشته ارتفاعات موازی که درجهت شرقی - غربی امتداد دارند، تشکیل گردیده، ارتفاعات شمالی شامل کوههای طارم از رشته جبال البرز در خط مستقیم ورشته ارتفاعات جنوبی واقع دراین ناحیه که به رشته کوههای سلطانیه معروف است .
چمن معروف سلطانیه باوسعت تقریبی 35 کیلو مترمربع بطول 20 کیلومتر به عرض متوسط 2 کیلو متردرقسمت جنوبی این فلات قرارگرفته است . اوضاع جوی موقعیت چمن سلطانیه در منطقه ، که مرتفع ترین نقطه فلات زنجان وابهر است ، ( به ارتفاع 1800 متر) ادامه رشته کوههای واقع درجنوب وشمال آن وهمچنین مطالعات دیا گرام های جوی ، این منطقه را درردیف مناطق با آب و هوای استپی سرد قرار داده است .
وجود چمن مسطح سلطانیه ، قرارگرفتن کوههای اطراف و ارتفاع محل ، منطقه را در ردیف نواحی باد خیز قرار داده وجهت وزش بادهای غالب ، ازجنوب غربی وجنوب شرقی است . شیب عمومی ناحیه ازجنوب به شمال وازشرق به غرب است . شیب شهرسلطا نیه بسیار کم ودربعضی نقاط به صفررسیده است. ازطرف دیگر منابع آب منطقه به لحاظ ساختارهای زمین شناسی ومیزان بارند گی، سطح آبهای زیرزمینی را درحد بالا نگه داشته ، بطوری که ارتفاع آب دراراضی جنوبی سلطانیه درعمق 5 متری واراضی شمال وچمن در1 متری قراردارد .
این وضعیت موجب ایجاد مراتع سرسبزو چمن درمنطقه بوده است . درارتباط با این چمن نقل قولهای فراوانی آمده :
« حمدالله مستوفی معتقد است قبل ازحمله مغولان درسلطانیه فعلی هیچگونه ساختمانی نبوده، این ناحیه به شکل مرغزار وچمنزار بوده و سلاطین مغول پس ازاستقرار ، کم کم برای شکاروگذرانیدن ایام تابستان و با برافراشتن چادرها ایام استراحت تابستانی را در آنجا سپری می کردند به همین جهت این محل قنقور اولانگ یعنی چمنزار یا شکارگاه شاهین نامیده می شد. مادام دیولافوا جهانگرد فرانسوی در سفرنامه خود از چمن سلطانیه به نام کنگرلند یاد می کند (یعنی چراگاه عقابان ...) شرویاز نام چمن سلطانیه قبل از حمله مغول بوده و بعد از آن به نام قون قوراولانگ تبدیل شده است. همچنین داخل این محوطه (چمن سلطانیه) شش محوطه باستانی قابل تشخیص و بررسی است.
در کتابهایی که بعد از استقرار مغولان در سلطانیه نوشته شده است به وفور به اسم قنقورالنگ اشاراتی کرده اند. آن چنانکه در روضه الصفا این چنین آمده است: «در قنقورالنگ که حالا آنرا سلطانیه گویند ». حمدالله مستوفی در تاریخ گزیده و حافظ ابرو نیز در مورد اسم قنقورالنگ سخنانی به میان آورده اند.
در زمان فتحعلیشاه قاجار نیزاین محل برای اسکان نیروهای نظامی شاه در زمان جنگ ایران و روسیه قرار گرفته و از آجرها و مصالح باقیمانده از ابنیه فرو ریخته ، کاخی برای خود تعبیه کرده که در حال حاضر آن آثاری باقی نمانده است. احتمالاً یکی از شش سایت باستانی اطراف سلطانیه باشد.
این منطقه هر چند که از نظر سوق الجیشی، نظامی و سیاسی دارای اهمیت است ولی به علت آب و هوای مناسب جهت گذراندن فصل تابستان برای طوایف چادرنشین مغول «از نظر برگزاری فصول گرم سال و پرورش اسبان» محل بسیار مناسبی بوده است.
به طوری که این منطقه و مناطق دیگرش مثل تبریز، بغداد و غیره پس از حمله مغول و در دوره های مختلف ایلخانیان مورد توجه و محل برپائی ییلاق و قشلاق بود. انتخاب این محل به عنوان پایتخت از نظر سیاسی و نظامی خود مورد بحث است زیرا نسبت به متصرفات غربی امپراطوری ایلخانی از نظر سایسی و نظامی حائز اهمیت بوده و مرکزیت داشته است و فلات واقع در منطقه که از نظر توپوگرافی مورد بررسی قرار گرفته، معلوم گردیده که معابر طبیعی شمال «گیلان» و جنوب «همدان، کرمانشاه، بغداد» و غرب آذربایجان از این محل عبور می کند این پدیده در دوره حکومت ارغون شاه اهمیت زیادتری پیدا کرد، به طوریکه تمام سیاست فرمانروایان مغول دست یافتن به این مناطق بود.
پس از روی کار آمدن جانشینان ارغون شاه اولجایتو و ابوسعید بهادر که به زور شمشیر حکومت نسبتاً واحدی در منطقه ای بسیار وسیع از سلطانیه تا اروپا و از دره رود سند تا فلسطین خصوصاً با ترکیبی از اثوام و سنتها و مذاهب مختلف و متمدن آن روزی تشکیل دادند که این خود موجب پیشرفتهای از نظر اقتصادی شده و منطقه ای شده و منطقه ای که جوابگوی این همه نیاز باشد با توصیفاتی که کردیم جایی جز قنقور النگ «سلطانیه» نمی باشد.
شهر سلطانیه در دوره بنیانگذاران آن پس از شهر تبریز که پایتخت اول مغول بود دومین شهر مهم در دوره ایلخانی بود. بویژه اینکه از نظر تجارت خارجی اولین شهر بوده است چرا که تمامی راههای ارتباطی و تجاری که قبلاً به شهر تبریز از اقصی نقاط جهان متصل می شد پس از افتتاح سلطانیه به این شهر ختم می گردید. رونق تجاری سلطانیه به حدی رسیده بود که در زمان فرمانروایی میرانشاه پسر سلطان تیمور سفیر اسپانیا کلاویخو از آن بازدید و چنین می گوید: «شهری است پر جمعیت و از نظر دادو ستد از تبریز مهمتر است».
در چمن سلطانیه شش محوطه باستانی وجود دارد که در زیر به اختصار نام برده می شود:

- شیر تاریخی یوسف آباد
- شیر معروف به قلعه شیر
- محوطه باستانی خود شهر سلطانیه «شهر قدیم»
- تپه نور
- تپه ای که در شمال چمن سلطانیه قرار دارد و هنوز نامگذاری نشده است.
- تپه سنبل آباد

منبع میراث فرهنگی

Posted by: Adm


موضوعات مرتبط:

برچسب‌ها:


تاريخ : ۱۳٩٠/٥/۳۱ | ٧:٢٧ ‎ب.ظ | نویسنده : اکبررحیمی | نظرات ()